Ni Viện Phổ Hiền Florida

Hỏi: Kính bạch hòa thượng, con muốn hỏi về hai loại trí tuệ: Trí tuệ thế gian và trí tuệ xuất thế gian. Với cái hiểu rất hạn hẹp của con như khi mình học pháp, mình biết nhân quả, đúng sai, phải trái…cái đó giúp mình phát triển được trí tuệ thế gian. Thêm một điều nữa, khi mình có giữ giới và hành thiền thì sẽ phát triển trí tuệ, trí tuệ này có phải trí tuệ thế gian hay không, xin thầy giải thích và chỉ bày cách tu tập để có được trí tuệ thế gian và trí tuệ xuất thế gian. Con xin cảm ơn.

Trả lời: Bố thí, trì giới, tham thiền đều thuộc thế gian, khi tham thiền mà chúng ta thấy có trí tuệ phân biệt đúng sai phải trái, phân biệt được nhân được quả…vẫn là tuệ thế gian. Giới định tuệ hay lộ trình Bát Chánh Đạo cũng có hai cấp độ như thế: Có Bát Chánh Đạo thuộc thế gian và Bát Thánh Đạo xuất thế gian. Trí tuệ tại thế là khi mình nổ lực làm, dụng tâm để làm, mình thấy biết rất sáng suốt tất cả mọi oai nghi cử chỉ của mình, trong kinh gọi là “trí tuệ còn sanh y” tức là trí tuệ còn nương tựa các pháp hữu vi. Còn trí tuệ xuất thế thì không còn sanh y, không còn nương tựa các pháp thế gian. Nó hành động hoàn toàn vô vi, không có dụng tâm hữu vi như tuệ thế gian.
Thầy xin kể lại câu chuyện về Đạt Ma truyền pháp cho Huệ Khả.
Huệ Khả nói: Bạch Ngài, tâm con bất an, xin Ngài an tâm cho con?
Đạt Ma nói: Đâu, “tâm bất an” của ông đâu, hãy lấy ra đây ta “an”cho!
Đạt Ma nói thế xong, Huệ Khả, có lẽ là nhìn vào tâm của mình và“hoát nhiên đại ngộ” và trở thành vị nhị tổ.
Ồ, chuyện gì xẩy ra mà kỳ diệu vậy? Có gì đâu, ngay khi ấy, Huệ Khả quay nhìn lại “cái tâm bất an” của mình; “tuệ tri” tâm bất an của mình. Chỉ thế thôi là ông ta “đại ngộ”. Ai tu tập Tứ Niệm Xứ đều biết quán tâm. Tâm tham biết tâm tham, tâm sân biết tâm sân, tâm bất an biết tâm bất an, tâm không bất an biết tâm không bất an… vân vân và vân vân. Nói cách khác, “tâm bất an, tuệ tri tâm bất an!” Chỉ có thế thôi và không làm gì cả. Chẳng thủ mà cũng chẳng xả. Chỉ nhìn ngắm như thực – tuệ tri – thì tâm bất an ấy sẽ tự động ra đi! Hoá ra Đạt Ma dạy Huệ Khả phép quán tâm của Tứ Niệm Xứ. Mà quả là đúng vậy, vì khi chưa qua Đông độ, Đạt Ma thuộc truyền thừa của phái Nhất thiết hữu bộ, rất gần với Theravāda, cũng tu tập Tứ Niệm Xứ.
Trở lại vấn đề, khi một niệm tham khởi lên, đức Phật dạy rằng tham tuệ tri tham; sân tuệ tri sân” chỉ có tuệ tri như thực mà thôi, không làm gì cả, thì tham, sân tự diệt, đó là một hành động của tuệ giải thoát. Đấy hành động vô vi chứ không phải hữu vi như tuệ thế gian. Khi tuệ xuất thế chiếu soi thì tất cả mọi tham ưu phiền não nó chỉ nhìn ngắm một cách vô vi mà không làm gì cả, nó sinh ở đâu thì diệt ở đó.
“Bụi đừng xoa, đừng phủi
Ngắm nhìn tĩnh tại thôi
Gió lao xao khóm trúc
Mất tích tận cuối vời”.
“Bụi” là nhưng ưu sầu, phiền não ở đời nó đến thử thách ta, đừng cố đè nén, tránh né, chỉ nhìn ngắm tĩnh tại như chơn như thực thì mọi chướng ngại ấy nó tự diệt. Đó là một vài gợi ý của tuệ xuất thế, hoàn toàn khác với tuệ hữu vi tại thế.

(Trích Dấu Chân Trên Cát – Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

❤🌼☘*Hỏi:

❓”…Thưa Thầy, luân hồi thật sự được hiểu thế nào trong Phật Giáo, hay vấn đề này bị nhầm lẫn với thuyết tái sinh trong Bà La Môn Giáo và một số tín ngưỡng Tây Phương, vì từ Hán Việt “tái sinh” tiếng Pháp viết là “réincarnation” là sự lặp lại về đơn vị gốc, ví dụ: Người giàu nghèo sang hèn v.v… cứ thế trở lại nguyên gốc. Còn tiếng Phạn saṃsāra là luân hồi là lang thang, trôi nổi…”

🌼🌼🌼**Trả lời:

“…Đúng là không nên nhầm lẫn giữa luân hồi (saṃsāra) và tái sinh (nibbatti).
Tái sinh là sự vận hành tự nhiên của vạn vật (pháp hữu vi), đó là sự chết đi và sinh lại. Phàm cái gì do duyên sinh thì cũng đều do duyên diệt, và rồi sẽ tái sinh theo duyên kế tục, như ví dụ trong câu hỏi là ngọn lửa từ bật lửa chuyển thành ngọn lửa trên ngọn nến đó cũng là sự tái sinh trong vật lý.

Luân hồi, sinh tử và tái sinh đều có diễn biến như nhau là có sinh thì có diệt.

Nhưng luân hồi, sinh tử và tái sinh là 3 sự kiện khác nhau mà nhiều người lầm tưởng là giống nhau hay chỉ là một.

– 🍁SINH TỬ (Jāti-maraṇa) hiểu theo nghĩa sinh học là mọi hiện tượng của sự sống đều sinh ra, tồn tại rồi chết đi, nhưng theo nghĩa tâm lý thì đó là một ý định sinh lên rồi tạo tác thành chuỗi nhân quả và chấm dứt, như một tiến trình tâm sinh vật lý…

– 🍁TÁI SINH (nibbatti) hiểu theo luật bảo toàn năng lượng thì không có gì mất hẳn, chỉ là tái sinh dưới dạng năng lượng khác mà thôi. Thí dụ như cây ổi chết đi, thì trả về với tứ đại, nhưng tứ đại lại hình thành sự sống cho cây cỏ khác.

Đó là luật tái sinh trong thiên nhiên. Như trong dịch lý, khi đã có âm dương, tứ tượng, bát quái v.v… thì mọi hiện tượng đều đi từ sinh sang diệt rồi lại tái sinh hay nói cách khác là đi từ dương qua âm, thái qua bỉ theo trình tự vận hành của “sinh sinh chi vị Dịch”…

– 🍁LUÂN HỒI (Saṃsāra) Luân hồi khác tái sinh ở chỗ tái sinh thường ám chỉ sự sinh lại sau khi chết, còn luân hồi thì có thể xảy ra bất cứ khi nào ngay khi còn sống cũng như sau khi chết. Luân hồi là sự lặp đi lặp lại những sự kiện mang tính tâm lý hơn là sự tái sinh mang tính sinh vật lý.

Chúng ta thường đem”Mười Hai Nhân Duyên”ra để chứng minh cho thuyết tái sinh sau khi chết. Nhưng đó là một nhầm lẫn.

Thật ra, mục đích đức Phật nói lên sự thật này là để chỉ cho chúng ta thấy sự luân hồi sinh tử ngay trong chính kiếp sống này.

Một tiến trình tâm-sinh-vật lý chỉ kéo dài 17 sát-na thì trong 5 phút có cả hàng tỉ tỉ lần sinh diệt… Cho nên, nếu sống chánh niệm tỉnh giác – trọn vẹn tỉnh thức – với thực tại thân thọ tâm pháp thì không có diễn trình sinh-hữu-tác-thành của luân hồi sinh tử.

Và lúc đó dù vẫn sống vẫn chết nhưng không gọi là luân hồi, sống chết (sinh tử) chỉ là sự vận hành của Pháp mà thôi.

Như ngay khi Đức Phật giác ngộ thì đã chấm dứt luân hồi sinh tử rồi chứ không phải đợi đến khi nhập Niết-bàn. Ngay cả khi bị nàng Ciñcā vu khống tâm Phật vẫn tịch tịnh.

Tịch tịnh là Niết-bàn là Bất Sinh tức không còn luân hồi nữa.

Nhiều người hiểu lầm chấm dứt luân hồi sinh tử tức là không còn tái sinh nữa nên họ nguyện trong kiếp này phải nỗ lực tu luyện để không còn sinh lại trong kiếp sau nữa. Nhưng chính nỗ lực thực hiện ước vọng này lại đang tạo ra thêm luân hồi sinh tử.

Muốn chấm dứt tái sinh thay vì chấm dứt luân hồi là không đúng, vì nếu chưa giác ngộ thì tái sinh là cần thiết để người đó học tiếp bài học giác ngộ.

Còn nếu đã giác ngộ giải thoát rồi mà chấm dứt hết thì uổng quá vì bậc giác ngộ đã không còn luân hồi sinh tử thì ngại gì mà không tái sinh để đem lại lợi ích cho chúng sinh.

Cho nên, chấm dứt luân hồi sinh tử thì đúng, còn chấm dứt tái sinh e là sai dù đối với người giác ngộ hay chưa giác ngộ.

Chủ trương sau khi nhập Niết-bàn vẫn thường còn là thường kiến, chủ trương sau khi nhập Niết-bàn là chấm hết cũng rơi vào đoạn kiến.

Nên khi có người hỏi Đức Phật sau khi nhập Niết-bàn là còn hay mất Ngài đã nói rằng: Nói còn không áp dụng được, nói mất không áp dụng được, nói vừa còn vừa mất và không còn không mất cũng không áp dụng được.

✴️ Bởi vì chuyện còn với mất đó chỉ là quan niệm thường kiến, đoạn kiến mà thôi. Vậy nếu có nguyện thì nguyện chấm dứt luân hồi sinh tử tại đây và bây giờ, chứ đừng vội nguyện chấm dứt tái sinh khi chưa giác ngộ.
———————-

❓❓❓* Hỏi:

“…Thưa Thầy, nếu vậy có phải sống trọn vẹn tỉnh thức với thực tại tức là chấm dứt luân hồi sinh tử phải không, thưa Thầy?…”

🌼🌼🌼** Trả lời :

“…Phải. Đức Phật dạy rằng Giác ngộ hay chứng Đạo Quả là thấy ra Tứ Thánh Đế. Thấy Tứ Thánh Đế giống như đang ngồi đây thấy ra tâm thế nào là luân hồi sinh tử (tập đế, khổ đế) và tâm thế nào là không luân hồi sinh tử (Đạo Đế, Diệt Đế) thế thôi. Nói cách khác, khi sống trọn vẹn tỉnh thức với thực tại thân-tâm-cảnh ngay đây và bây giờ thì mới thấy đâu là luân hồi sinh tử đâu là tịch tịnh Niết Bàn. Rất đơn giản nhưng vì bị quá khứ, tương lai và bên ngoài chi phối nên mới không thấy được.

🌹Tóm lại, thế nào gọi là luân hồi sinh tử?

-Bị trói buộc trong những hồi tưởng quá khứ nên cứ quay đi quay lại với những gì đã qua gọi là luân hồi. Bị trôi lăn theo tâm sinh diệt gọi là sinh tử.

-Bị chìm đắm trong những ảo vọng tương lai, theo đuổi hết sở cầu này đến sở đắc nọ để được trở thành gọi là tái sinh. Và vì phan duyên hướng ngoại nên khó trọn vẹn tỉnh thức.

-Khi thấy ra những sai lầm này gọi là giác ngộ, khi không còn bị những sai lầm này trói buộc gọi là giải thoát.

Luân hồi do tâm tạo
Không tạo: Tâm Bất Sinh
Báo thân tuy nhập diệt
Pháp thân còn hiển minh.
———-

– Thầy Viên Minh –

Đời sống bấp bênh, cái chết chắc chắn.

🥀Tôi thường hay chia sẻ với bạn bè rằng chết là chắc chắn, nhưng ta không biết chắc chắn là sẽ chết lúc nào, chết cách nào, chết ở đâu.

🥀Ngoài nạn dịch Covid-19 – đã có khoảng 700K người chết trong 7 tháng qua, mỗi ngày trung bình có 6K người qua đời – còn có những sự chết chóc khác xảy ra rất bất ngờ, như lũ lụt trong mấy tuần qua ở nhiều nơi trên thế giới, rồi tai nạn cháy và nổ kho ammonium nitrate làm 113 người chết, hơn 4K người bị thương vào ngày 5/8/2020 ở Beirut, Lebanon, nhà cửa bị thiệt hại nặng nề.

🥀Gần đây nhất và rất thương tâm là vụ máy bay Ấn Độ chở 190 công nhân người Ấn hồi hương, tránh dịch. Được về đến quê hương ngày 7/8/2020, nhưng khi máy bay vừa đáp xuống phi đạo, lại trượt ra ngoài vì trời mưa lớn, làm 17 người chết và nhiều người khác bị thương. Thật là bất ngờ!

🥀Những sự kiện xảy ra như thế đáng để mình suy ngẫm. Còn sống khỏe mạnh, an vui ngày nào là mình còn may mắn ngày ấy, mình nên cố gắng tạo phước, chia sẻ, bố thí, hành thiền, đọc kinh sách, nỗ lực quán soi, ghi nhận về tính vô thường bất định, khổ đau và vô ngã của cuộc sống. Không nên phí thì giờ, công sức vào những chuyện tranh cãi hơn thua, bình luận đúng sai, soi mói thị phi khen chê vô ích.

Theo: Bình An Sơn 🥀

#Paramita2020