Ni Viện Phổ Hiền Florida

TÁM NGỌN GIÓ ĐỜI & CÁCH ĐỨNG VỮNG

Cuộc đời luôn thăng trầm với tám ngọn gió Được – Mất, Hơn – Thua, Thành – Bại, Vui – Khổ. Cuộc đời luôn là sóng gió, vậy nghệ thuật sống chính là biết cách lướt trên những sóng gió ấy. Bởi vì chính những thăng trầm sóng gió trong cuộc đời mới rèn luyện cho mình bản lãnh.

Ai cũng cho mình là đàng hoàng và tốt đẹp, nên khi bị xúc phạm thì liền đau khổ. Chính Thầy cũng đã từng bị vu khống, bị xúc phạm, nhưng nhờ bị như vậy mới giúp Thầy thấy ra được những vu khống, những xúc phạm ấy chẳng có ý nghĩa gì đối với mình. Thật ra chúng hoàn toàn vô nghĩa đối với mình.

Thầy có một vị sư đệ, ông ấy có một thời gian bị mang tiếng tăm và tinh thần ông ấy hoàn toàn sụp đổ. Khi đó Thầy mới chia sẻ với người sư đệ rằng “Tại sao phải như vậy? Nếu thật sự đệ sai thì đệ nhận mình sai. Đã nhận sai rồi thì người ta nói gì thì cứ để họ nói đâu có sao. Còn nếu đệ không có sai thì ai nói gì cũng không thể ảnh hưởng tới đệ, có thể là nghiệp của mình hay sao đó nên ai nói gì cũng kệ họ thôi!”. Nhờ Thầy đã từng trải qua hoàn cảnh tương tự nên Thầy mới thấy ra sự thật này và khuyên sư đệ của mình được.

Có một định luật rất rõ ràng, rằng đến ngày nào đó thì tất cả các “sóng gió” ấy rồi sẽ qua đi, bản chất vô thường của đời sống nó hay như vậy, tuyệt vời như vậy đó! Tất cả những người đã từng quay lưng lại với Thầy giờ đều tới đảnh lễ Thầy, cúng dường Thầy. Mình vẫn là chính mình ngay đây, sự thật vẫn là sự thật không ai có thể thay đổi được nên có gì phải sợ.

Lo sợ trước sóng gió cuộc đời là do nội tâm còn yếu đuối, thiếu khả năng chịu đựng và nhẫn nại. Hồi còn trẻ khi Thầy bị vu khống, Thầy đã tự khẳng định “Đây mới chỉ là mấy trăm người, dù tất cả mọi người trong cuộc đời này có vu khống mình thì mình cũng chả làm sao, mình vẫn là mình!”.

Khi có niềm tin như vậy mình mới có thể đứng vững trên hai chân mà không cần sợ bất kỳ một ảnh hưởng nào khác. Còn nếu ai vẫn còn giao khoán hạnh phúc, tiếng tăm, danh dự cho người khác thì vẫn chưa có bản lãnh chút nào.

Trong cuộc đời Thầy luôn gặp những chống đối, nhưng nhờ trải qua tất cả những thăng trầm ấy Thầy mới thấy ra sự thật và giờ Thầy quay lại cám ơn tất cả. Chính nhờ trải qua biết bao sóng gió cuộc đời mà Thầy mới phát hiện ra “Tự do là ung dung trong ràng buộc, hạnh phúc là tự tại giữa khổ đau”, đó là chứng nghiệm thực ngay từ cuộc sống đầy thăng trầm biến đổi của Thầy.

Khi nào một người đã xác định được sự tự do, sự độc lập trước mọi sóng gió cuộc đời thì người ấy mới có thể ung dung tự tại. Còn nếu chưa trải qua hết những thử thách nên vẫn còn sợ hãi thì người ấy chưa có khả năng sống tự do… nhưng không sao! Ai mới bị “vùi dập” mà chẳng sợ, bị “quật” thêm vài lần quen là hết sợ liền.

Chính những va chạm trong cuộc đời làm cho mình hết “sắc cạnh” đi, chính những sóng gió trong cuộc đời mới phá đi bản ngã, phá đi những ảo tưởng nơi chính mình. Ban đầu tu học mà ở một mình là không tốt vì hình thành bản ngã, hình thành phong cách riêng của mình vì có va chạm với ai đâu. Sống một mình quen rồi mà ra tiếp xúc với xã hội là bị “dội” liền.

Vì vậy tu học là luôn đối diện với sự thật ngay nơi đời sống hàng ngày, đừng bao giờ tránh né sự thật bằng cái “tu” này, “tu” kia, cho đến khi nào thấy tất cả những “sóng gió” hay “thăng trầm” trong cuộc đời chẳng có ý nghĩa gì đối với mình nữa…

Thầy Viên Minh trả lời Hỏi & Đáp với các Phật Tử.

Nguồn: YouTube Phật Pháp Vấn Đáp

SỰ VẬN HÀNH CỦA PHÁP TRONG NHÂN QUẢ & NGHIỆP BÁO

Có một điều quan trọng cần lưu ý là Pháp luôn vận hành đúng nguyên lý tự nhiên. Chỉ khi bản ngã xen vào tạo tác theo tư kiến, tư dục – tức tà kiến, tham ái – mới làm xáo trộn trật tự vận hành của Pháp. Bản ngã luôn chọn cho mình những pháp ưa thích để sở hữu nhưng trên thực tế chỉ làm tăng thêm ảo tưởng “ta”, “của ta” và “tự ngã của ta”.

Như vậy, phải có một pháp hành nào đó thực sự thoát khỏi bản ngã.

Một pháp hành khởi đầu bằng vô tham, vô sân, vô si; một pháp hành thực sự không, vô tướng, vô tác, vô cầu thì mới đúng Đạo đế, nếu không sẽ mãi loay hoay trong vô minh ái dục, sinh tử luân hồi.

Đức Phật cảnh báo rằng những vị chư thiên, phạm thiên trong cõi trời Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, khi hết tuổi thọ hi hữu lắm mới được sinh lại làm người, còn phần lớn bị đọa vào Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sinh. Tại sao đã tu luyện được lên các cõi cao như vậy mà vẫn khó sinh lại làm người? Vì sao? Đơn giản chỉ vì tu không đúng hướng xả ly mà chỉ lo tìm cầu sở đắc nên dù sở đắc cao đến đâu vẫn còn vô minh ái dục và chỉ củng cố thêm cho cái “Ta” ảo tưởng. Đó không phải là Đạo đế, không phải “viễn ly, ly tham, đoạn diệt”, hay vô vi (vô hành, vô tác), vô ngã. Nếu hành đúng hướng thì ngày càng đoạn giảm bản ngã tham, sân, si. Nhưng đây là do tham vọng sở đắc mà tu hành nên chỉ tập trung vào sở cầu tương lai, bỏ quên biết bao bài học giác ngộ ngay trong từng khoảnh khắc hiện tại. Ví như một em học sinh lớp 2 thích môn toán và có thể là một thần đồng toán học, nhưng tất cả các môn khác thì vẫn là trình độ lớp 2, thậm chí đã quên hết nên phải học lại lớp 1. Cũng vậy những người ham thích sở đắc thiền định, an lạc, thần thông sẽ quên tính xả ly của những ba-la-mật, nên khi hưởng hết quả thiền định trên cõi Sắc, Vô Sắc sẽ phải vào các đọa xứ để học lại từ đầu. Đó là luật tự nhiên, không thể khác được.

Vậy tại sao chúng ta không học tất cả sự kiện đến đi, sinh diệt ngay nơi thực tại thân-thọ-tâm-pháp? Ngay khi mắt tai mũi lưỡi thân ý tiếp xúc với sắc thanh hương vị xúc pháp? Ngay các cảm thọ khổ lạc hỷ ưu đang diễn ra nơi thân tâm để thực chứng Tứ Thánh đế? Tại sao không thấy Pháp ngay nơi thực tại đang là? Đơn giản chỉ vì tâm cứ khởi lên phi hữu ái, hữu ái, dục ái (hay tham sân si) nên mải nỗ lực tìm cầu sở tri sở đắc, mải chọn lựa lấy bỏ theo ý mình rồi lăng xăng tạo nghiệp để chỉ chuốc lấy khổ khổ, hoại khổ, hành khổ mà thôi. Tất cả các pháp đến đi nơi mỗi người chính là duyên nghiệp, nhân quả do người ấy tạo ra trong sự vận hành của Pháp, bây giờ không ngay đó học ra bài học giác ngộ lại tìm cầu sở đắc, như vậy không phải là vô minh ái dục hay sao? Có thể nhìn ra bên ngoài để học nhân quả nghiệp báo nơi người khác, nhưng chủ yếu vẫn phải học ra bài học của Pháp nơi thân, tâm và hoàn cảnh của chính mình.

Nghiệp có chánh báo và y báo. Hoàn cảnh mình đang sống là y báo, những gì đang xảy nơi mình là chánh báo. Đó là những sự kiện hiện thực đang đến với mình, đang diễn ra nơi mình, nên chỉ qua đó mới thấy Pháp, không cần tìm kiếm đâu xa.

Thí dụ như khi thân đang đi, đang đứng, đang ăn, đang uống… thì ngay đó mà niệm thân; khi có cảm thọ khổ, lạc hay xả thì ngay đó mà niệm thọ; khi trạng thái hay thái độ tâm như thế nào thì ngay đó mà niệm tâm; khi tương giao hay quan hệ căn cảnh như thế nào thì ngay đó mà niệm pháp, vì đó đều là những đối tượng thực tại đang vận hành cần được tinh tấn chánh niệm tỉnh giác ngay không thể bỏ qua. Toàn bộ hoạt động thân-tâm-cảnh biểu hiện ngay đây chính là sự vận hành của Pháp trong nhân quả nghiệp báo của chính mình chứ không phải của ai khác. Tất cả đều phải là thực tại, không qua thời gian, trở lại ngay đó mà thấy, không cần tìm kiếm viển vông, không cần tạo dựng đối tượng theo ý mình hay theo một phương pháp chế định sẵn nào.

Trích “Khai thị thực tại” – HT.Viên Minh

HÃY TỰ KIỂM SOÁT VÀ SỬA ĐỔI CHÍNH MÌNH

“Đối diện với chính mình…Sống thật với chính mình là dám can đảm nhìn thật rõ tất cả mọi động cơ sâu kín nhất trong tâm mình. Chúng ta luôn luôn sợ hãi phải đối diện với chính mình, với tất cả mọi thứ xấu xa, khiếm khuyết trong mình, vì vậy chúng ta cố tình không nhìn thấy những điều đó. Lâu dần, nó trở thành một cơ chế hoạt động tự động của tâm, không nhìn thấy những khiếm khuyết trong mình và cố duy trì, tô vẽ một cái TÔI tốt đẹp về chính mình. Điều đó là chúng ta trở nên “mù quáng” và xa lạ với chính mình. Đó là cơ chế cái ngã được củng cố và ngày càng phình to ra.
Trải qua một quá trình tự quán sát lâu dài, mới nhận ra được một điều là: để nhìn thấy được những khiếm khuyết của mình là một điều thật khó, vô cùng khó. Đôi khi chúng ta nhìn lại được chính mình rõ hơn nhờ phản ứng của những người mình tiếp xúc. Những phản ảnh mình nhận được từ người khác giống như chiếc gương soi, giúp mình nhìn được cái lưng của mình mà bình thường không dễ gì nhìn thấy. Và ngay cả trong trường hợp ấy, việc mình hay làm nhất vẫn là tự lấp liếm biện hộ cho chính mình, rằng “cái tính của tôi nó thế”, hoặc cố tình nhìn sự việc một cách khác đi để bảo vệ cho cái hình ảnh tự tô vẽ về chính mình. Tâm mình như đứa trẻ hư, bố đánh thì mẹ bênh, nên mãi chẳng bao giờ nên người.
Do vậy, có sự can đảm nhìn nhận như thật về chính mình là một phẩm chất rất cần thiết để mình ngày càng trở thành con người tốt đẹp hơn.
Khi nhìn nhận rõ về những động cơ trong tâm mình, chúng ta sẽ phát hiện ra đó là một con người khác hẳn với hình ảnh về chính mình mà mình vẫn nghĩ. Điều đó đôi khi cũng rất sốc. Nhưng hãy nên nhớ rằng, đó chỉ là những cái tâm đang thể hiện ra để cho chúng ta thấy rõ sự thật, các trạng thái tâm thì luôn thay đổi, chúng không phải là mình, chúng ta chỉ nhìn rõ chúng và dần dần định hướng dòng chảy của tâm theo hướng đi lên ngày càng tốt đẹp hơn.
Khi nhìn nhận rõ về tâm như vậy, chúng ta sẽ đỡ “sợ hãi” khi đối diện với đủ loại xấu xa trong mình, làm giảm nhẹ sự “tự đồng hóa” chính mình với các trạng thái tâm đó, và tự tin hơn, sẵn sang thay đổi chính mình.
Bước thứ hai sau khi nhìn nhận rõ tất cả mọi động cơ, mọi trạng thái tâm tốt-xấu của mình là nhận thức được những hậu quả của các trạng thái tâm “xấu” (bất thiện) luôn đi kèm và sẵn sàng sinh ra các trạng thái phiền não như giận, buồn, bất an, tham, ghen tỵ…đều là các cảm giác khó chịu, làm suy giảm chất lượng tâm cũng như chất lượng cuộc sống.
Các trạng thái tâm tốt, hay “thiện”, đem lại cảm giác an vui như trạng thái tâm bình an, vui vẻ, hạnh phúc, rộng rãi, yêu thương, thanh thản….
Khi đã nhận thức rõ ràng bằng sự quan sát thực tế tâm mình như vậy, tâm sẽ tự động chọn lựa phát triển những trạng thái tâm tốt và lánh xa các trạng thái tâm xấu, để tâm ngày càng an vui hơn, sáng suốt và ổn định, bình an hơn.
Trí tuệ chọn lựa điều đó. Đó là một quá trình chuyển hóa lâu dài. Trong khi chờ đợi sự chuyển hóa đó đến, chúng ra phải rèn luyện chánh niệm, để ý thức về bản thân mình và quan sát mình trong mọi lúc, đồng thời chủ động hướng tâm mình: phát triển các tâm thiện và đoạn trừ các tâm bất thiện. Việc gì, sau khi đã quan sát và nhận rõ hậu quả của nó, biết nó là bất thiện và mang lại phiền não, bất an thì hãy kiên quyết đoạn trừ; lời nói, việc làm hay suy nghĩ nào làm tăng trưởng các trạng thái tâm bất thiện đó thì phải suy xét kỹ và loại bỏ, không làm-nói-hay nghĩ theo chiều hướng đó nữa.
Việc gì là thiện, nói-làm-nghĩ làm tăng trưởng tâm thiện thì hãy quyết định cố gắng làm. Như vậy tâm sẽ dần dần có đà quán tính hướng về các việc làm, suy nghĩ và lời nói thiện.
Tất nhiên lúc đầu rất khó, vì tâm chưa quen được huấn luyện như vậy, nó chỉ dễ duôi làm theo thói quen hay làm bất cứ cái gì nó thích. Hơn nữa do sự thiếu chánh niệm, quan sát về bản thân mình nên không phân biệt được ranh giới đâu là thiện và đâu là bất thiện, không biết việc gì làm mình khổ, việc gì làm mình an vui.
Do vậy, chánh niệm-hay sự ý thức về bản thân mình từ cấp độ thô như hành động, cử chỉ, các cảm giác trong thân mình, đến cấp độ vi tế như các trạng thái cảm xúc và hoạt động suy nghĩ, định kiến…của tâm mình, là điều cực kỳ quan trọng để định hướng được cho tâm.
Lúc nào chủ động phát triển các trạng thái tâm tốt, hạn chế tâm xấu, lúc nào để tự nhiên để quan sát (chứ không phải để tự nhiên cho cái xấu thể hiện, muốn làm gì thì làm như con đã hiểu nhầm) cần phải linh hoạt và sáng tạo. Càng tu con sẽ càng khéo léo hơn trong những chuyện đó.
Thầy nói sơ qua cho con hiểu một chút và tự tin hơn về con đường mình sẽ đi, để hướng tới một cuộc sống tâm linh tốt đẹp, hướng tới sự hạnh phúc, bình an và trí tuệ ngay trong cuộc sống này. Hãy cố gắng nhớ thư giãn khuôn mặt và cơ thể mình trong mọi lúc, bất cứ lúc nào nhớ ra con nhé.
Đó là một cách để con giải tỏa bớt những trạng thái tâm phiền não và đưa chánh niệm trở về một cách nhẹ nhàng.
Hãy luôn để tâm ở bên trong mình, tập ngồi thiền thư giãn và cảm nhận hơi thở vào ra, tập quan sát các cảm giác đang thay đổi trong mình, tập ghi nhận các trạng thái tâm: tham, sân, ngã mạn, ích kỷ, bình an, thanh thản, buồn, sợ, cô đơn…tất cả, hãy ghi nhận và quan sát nó.
Hãy bắt đầu như vậy thôi, từ từ, step by step, dần dần con sẽ hiểu được chính mình và có được sự an vui, trí tuệ trong tâm mình. Thầy mong con có nhiều nghị lực và niềm tin để phát triển bản thân mình. Chúc con luôn an vui và chăm chỉ tu tập…”

HT.Viên Minh