Ni Viện Phổ Hiền Florida

NGUYÊN NHÂN: “ĐAU KHỔ”

Khi gặp những việc không như ý thì thái độ phản ứng của ta thường là sự khó chịu, lo lắng, hấp tấp và muốn mọi việc thuận theo ý muốn của ta. Phật gia có câu: “Cầu bất đắc khổ”, có nghĩa là những gì chúng ta mong cầu (ước muốn) mà không trở thành hiện thực thì phản ứng của ta đau khổ, khó chịu đựng. Và dù cho ta có đạt được điều gì đó thì ta cũng lo lắng không yên vì sợ mất mát hư hoại.

Người phàm phu là vậy. Luôn đau khổ và lo lắng. Luôn muốn mọi sự phải theo ý mình để thoả mãn lòng ham muốn. Đây gọi là vô minh. Nói dễ hiểu là người ngu, người đáng thương, người không thấy ra sự thật trong quá trình vận hành tự nhiên của mọi việc trên đời!

“Đừng chấp trước bất cứ điều gì trên đời”, vì bản chất của chúng là vô ngã (Anattā), vô thường (Aniccā), khổ (Dukkha). Nếu chúng ta chấp trước điều gì, cho nó nên là như vậy, phải như thế này, thế kia theo ý muốn của bản ngã thì ta đang gieo hạt giống dẫn đến sự đau khổ mà ta không hề hay biết.

Sư Ông có nói, Pháp luôn nói với chúng ta rằng: “Nó sẽ không như ý muốn của chúng ta đâu”.

Đúng vậy! Có việc gì xảy ra luôn làm vừa lòng chúng ta? Bao nhiêu đau khổ có mặt bởi sự mong cầu, chấp trước và bám víu (chấp giữ), đây là biểu hiện của tâm tham lam và bất mãn – nguyên nhân chính là sự mê lầm ảo tưởng mà bản ngã tạo ra. Nếu chúng ta sống mà không có sự bám víu hay phản ứng lăng xăng, luôn đoán nhận mọi thứ đến đi bằng tâm rỗng lặng trong sáng thì ta sẽ cảm thấy nhẹ nhàng bình an hơn rất nhiều. Bạn hãy thử và sẽ cảm nhận được sự tuyệt vời. Cảm nhận thực tại, ở ngay đây và bây giờ, hành động sáng suốt và không mong cầu kết quả!

Tất cả các việc trên đời xảy ra đều do nhân duyên phát sanh (các điều kiện tạo thành). Việc gì do nhân duyên sanh khởi thì tự nó diệt, ta không cần phải xen vào làm gì! Hãy nhớ tất cả các pháp hữu vi, do duyên sanh dẫn đến sự ưa thích và sầu khổ, đều vô thường và vô ngã, tức là, luôn thay đổi, không phải là ta, không phải của ta, không phải tự ngã của ta. Điều cần thiết là, ta hãy minh sát (thấy biết sáng suốt) việc đang diễn ra nơi thân và tâm (danh – sắc) và thấy sự thật từ nó – tỉnh thức ngay thực tại, nơi thâm tâm này. Từ sự minh sát không có bản ngã ảo tưởng xen vào thì nhất định sẽ phát sanh trí tuệ nhận ra chân đế (sự thật rốt ráo), thấy rõ sự sinh khởi và họai diệt của danh sắc, thấy ra khổ, vô thường, vô ngã – từ đó sẽ có thái độ và hành vi đúng đắn, không có đau khổ do bản ngã gây nên khi gặp phải cảnh duyên, tức là, không bị chi phối bởi mọi việc đến đi trong tâm trí và ngoại cảnh.
HT.Viên Minh

Trong ngôi chùa kia, có hai thầy trò, ngày nọ người học trọ bỗng thích trồng hoa.

Khi xong thời kinh, khi hết việc chùa, người học trò lại loay hoay ngoài vườn, cuốc đất, ươm mầm, giâm cành, tưới nước, chăm hoa.

Thấy học trò say mê ở mãi ngoài vườn với những luống hoa, người thầy mỉm cười nói:
“Con muốn trồng hoa thì trồng, trồng hoa gì cũng được, làm gì cũng được, nhưng phải nhớ đừng cho nó mọc rễ!”

Không phải không cho hoa mọc rễ, mà không cho lòng mọc rễ với hoa, mọc rễ đối với tất cả những việc mình làm. “Mọc rễ” là cố chấp, là dính mắc, là bám víu, là không buông xuống được, là những khoảnh khắc chúng ta cố nắm chặt tay lại để giữ một điều gì đó từ cuộc sống.

Đau khổ đến khi chúng ta cố bám vào thứ đã mất đi, hay cố chấp tiếc nuối đối với một thứ gì đó đã không còn, những chiếc rễ bị đứt lìa ra theo thứ nó cố bám chặt vào vừa bị cuộc sống lấy đi mất, nên nhất định phải đau.

Khi để tâm mình “mọc rễ”, bám víu, vào một thứ gì, chúng ta sẽ bị chính thứ đó làm cho tổn thương.

Buồn cũng được, nhưng đừng để lòng mọc rễ với nỗi buồn, vì chắc chắn những chiếc rễ sẽ gom góp hết những gì đắng nhất của nỗi buồn rồi làm thành nỗi đau. Nỗi buồn như một vết trầy xước nhỏ, còn nỗi đau là một vết thương to; nỗi buồn thì mơ hồ, còn nỗi đau luôn rất thật.

Vui cũng được, nhưng đừng để lòng mọc rễ với niềm vui, vì chắc chắn những chiếc rễ sẽ cố gop hết những gì đẹp nhất của niềm vui, rồi ra sức giữ lại, không muốn mất, không cho mất, không được mất. Nhưng có thứ gì không mất? Có niềm vui nào không phai? Nên khi cố bám víu vào niềm vui, ngay lúc đó, thứ đó không còn là niềm vui nữa, mà bắt đầu trở thành những âu lo.

Làm việc thiện cũng được, nhưng đừng để lòng mọc rễ với những việc làm thiện, nói mãi về việc làm của mình, muốn ai cũng nghe cũng biết về việc làm của mình, muốn người nhận phải nhớ, không được quên, rồi chẳng còn thời gian để làm được thêm một việc nào khác nữa.

Những chiếc rễ bám vào đất, lâu ngày, sẽ làm cho đất phai màu, những chiếc rễ cố chấp bám víu vào những việc thiện đã làm, lâu ngày, sẽ làm cho những việc thiện không còn đẹp như buổi ban sơ nữa.

Khi bám víu vào một suy nghĩ, sẽ bị mắc kẹt trong một suy nghĩ. Khi bám víu vào việc làm, sẽ bị mắt kẹt trong việc làm. Khi bám víu vào vẻ bề ngoài, sẽ bị mắc kẹt trong những sắc tướng; và khi cố bám víu vào sự sống, sẽ mang đến nỗi lo sợ đối cái chết, nỗi lo sợ cái chết làm chúng ta hoang mang đến cùng cực, không thể bình thản sống trọn vẹn được một ngày nào.

Không buông xuống được những việc thiện mình đã làm là không có trí tuệ, không buông xuống được những người mình giúp đỡ là không có từ bi.
Trong tương lai, khi nhìn lại, có lẽ chúng ta sẽ tự cười nhạo bản thân vì một số điều đang làm trong hiện tại, dù làm việc thiện, nhưng vừa không có trí tuệ, vừa không có từ bi.

Vô Thường

CHƯA TU VÀ TU RỒI.

1. Khi CHƯA TU, ta thường nghĩ rằng biết níu giữ là khôn ngoan. Nhưng khi TU RỒI, ta mới nhận ra rằng biết buông bỏ mới là trí tuệ.
2. Khi CHƯA TU, ta thường nghĩ rằng người giàu có là người lấy về rất nhiều. Nhưng khi TU RỒI, ta mới biết rằng người giàu có là người cho đi rất lớn.
3. Khi CHƯA TU, ta thường nghĩ rằng mạnh mẽ là vượt qua người khác. Nhưng khi TU RỒI, ta mới biết rằng mạnh mẽ là vượt qua chính mình.
4. Khi CHƯA TU, ta thường nghĩ rằng kẻ nói nhiều là kẻ thông minh. Nhưng khi TU RỒI, ta mới biết rằng người biết lắng nghe mới là người thông thái.
5. Khi CHƯA TU, ta thường nghĩ rằng nếu ta thắng phải có hơn người thua. Nhưng khi TU RỒI, ta mới biết rằng đến nơi là mọi người cùng thắng.
6. Khi CHƯA TU, ta thường muốn sống thật lâu. Nhưng khi TU RỒI, ta muốn sống sao cho có ý nghĩa với cuộc đời .
7. Khi CHƯA TU, ta thường muốn người khác chấp nhận mình. Nhưng khi TU RỒI, ta nhận ra rằng chỉ cần mình chấp nhận mình là đủ.
8. Khi CHƯA TU, ta mong muốn thay đổi cả thế giới. Nhưng khi TU RỒI, ta mong muốn thay đổi chỉ bản thân mình mà thôi.
9. Và khi CHƯA TU , ta thường nghĩ rằng có tiền sẽ có tình yêu, có vật chất người ta sẽ quý
   Nhưng khi TU RỒI, ta mới biết rằng : KHI LƯƠNG THIỆN, CÓ ĐỦ PHƯỚC BẠN SẼ CÓ MỌI THỨ.

Thiền sư Thích Thanh Từ

A DI ĐÀ PHẬT!