Tâm Si
Hoà Thượng Viên Minh trả lời vấn đạo

Kính thưa Thầy,
Từ khi chọn giáo pháp Phật dạy làm ý thức hệ cho cuộc sống, con thấy kết quả rõ rệt là tâm tham, tâm sân giảm bớt rất nhiều và tâm từ, tâm xả bắt đầu có mặt. Con thành kính tri ân đức Thế Tôn và các bậc thầy tổ, các bạn đạo đã dạy dỗ, chỉ bảo, nêu gương. Con có câu hỏi xin thầy dạy:
Có chánh niệm tỉnh giác thì tham sân dù thô hay tế, cũng có thể phát hiện để tránh dính mắc vào nó. Nhưng các thầy dạy, trong tam độc thì SI độc nhất, vì nó mà tham sân mới khởi lên, nhưng đối với người tại gia như con, si phải hiểu như thế nào, và tu như thế nào để giảm bớt nó?

Con xem kinh sách thấy Phật dạy Si là không biết tứ thánh đế, không biết lí nhân quả, duyên khởi… Nhưng con nghĩ “biết” đây phải là người tu tập thực chứng tứ diệu đế, 12 nhân duyên, mới gọi là biết, chớ như con chỉ biết tên gọi, biết lí thuyết, thì đâu đã gọi là giảm được chút SI nào, mà không diệt trừ/giảm bớt được si thì việc tu tập của con có ích lợi chút nào không, thưa thầy?

Con trì giới, ăn chay, hành thiền, và cúng dường, bố thí một phần lớn thu nhập, chỉ giữ cho bản thân những nhu cầu cần thiết mà chẳng mong cầu phước đức gì, ngay cả sinh thiên con cũng không cầu, con chỉ muốn thoát li sinh tử mà thôi. Nhưng con không biết mình có đi đúng đường chưa. Hay tận trong thâm tâm con vẫn còn tham ái, cái tham ái mà có lần thầy Giới Đức dạy là “vô hữu ái”.
Con thành kính tri ân thầy chỉ dạy, và cầu chư thiên hộ trì thầy thân tâm an lạc.

Trả lời:

Si luôn có mặt trong tham và sân, khi con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác thì tham sân đoạn giảm, tức si cũng đoạn giảm theo. Con nhầm si với vô minh rồi, vô minh mới không biết tứ thánh đế, nhân quả, duyên khởi… Còn si là trạo hối, nghi hoặc và hôn trầm thuỵ miên, vì vậy khi con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác đúng mức thì làm sao gọi là si được? Nếu con không thấy rõ tham sân si thực sự như thế nào thì khó có thể đoạn trừ chúng đúng theo chánh pháp.
Muốn thoát ly sinh tử thì phải biết sinh tử là gì. Sinh tử biểu hiện trong từng tiến trình tâm sinh vật lý mà rõ nét nhất là 12 duyên sinh. Khi con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác, tức đang minh, thì vô minh không có mặt, ngay lúc đó toàn bộ 12 duyên không sinh, đâu cần diệt. Nhưng nếu con lại buông lung thất niệm không tỉnh giác thì 12 nhân duyên lại tái sinh nên gọi là luân hồi. Vậy không phải tu để mong thoát sinh tử luân hồi mà là con có đang tinh tấn chánh niệm tỉnh giác hay không.

Thầy Viên Minh
Trích hỏi đáp: trungtamhotong.org
28/07/2020