Hỏi: Tại sao Ngài nhấn mạnh việc quan hơi thở tự nhiên?

Goenkaji: Bởi vì đó là chỉ dạy từ Đức Phật. Đức Phật dạy rằng, bạn phải quan sát hơi thở như nó đang là – yathabhuta. Nếu hơi thở dài, bạn biết nó dài, nếu hơi thở ngắn, bạn biết nó ngắn. Yathabhuta. Nếu hơi thở của bạn không tự nhiên, bạn sẽ cố ý để thay đổi hơi thở theo mong muốn của bạn. Sự cố ý đó của bạn sẽ không phải là với thực tế như nó đang là, mà là một thứ gì đó mà bạn tự tạo ra.

Do đó, chúng tôi nhấn mạnh nó phải luôn luôn là hơi thở tự nhiên – đi vào một cách tự nhiên, đi ra một cách tự nhiên. Nếu hơi thở dài, bạn biết nó dài. Đừng cố làm chậm hơi thở. Nếu hơi thở ngắn, bạn biết nó ngắn. Đừng cố kéo dài hơi thở. Nếu nó đi qua lỗ mũi bên phải, hãy quan sát rằng nó đang đi qua lỗ mũi phải. Nếu nó đi qua lỗ mũi bên trái, hãy quan sát nó đi qua lỗ mũi trái. Nếu nó đi qua cả hai lỗ mũi, hãy quan sát hơi thở qua cả hai lỗ mũi.

Hãy làm theo hướng dẫn của Bậc Giác Ngộ. Đừng cố can thiệp vào dòng chảy tự nhiên của hơi thở. Và nếu bạn thấy rằng tâm trí đang lang thang quá nhiều và bạn không thể cảm nhận được hơi thở tự nhiên, thì bạn có thể lấy một vài hơi – chỉ một vài – hơi thở có chủ ý, hơi thở mạnh một chút, để bạn có thể đưa tâm trí trở lại việc quan sát hơi thở. Bạn phải ghi nhớ rằng mục đích của bạn là cảm nhận hơi thở tự nhiên. Tuy hơi thở rất nhẹ, tuy nó rất tinh tế, bạn phải cảm nhận nó. Đó là mục tiêu của chúng ta.

Hỏi: Tại sao Ngài hướng dẫn chúng tôi đưa sự chú tâm vào bên ngoài cửa mũi và trên môi trên trong khi thực hành Anapana?

Goenkaji: Đó là một chỉ dẫn rất rõ ràng được đưa ra bởi Bậc Giác Ngộ. Trong cuốn Patisambhidamagga, Ngài nói rõ ràng rằng bạn phải nhận thức được hơi thở đi vào, hơi thở đi ra và mukha – ở khu vực trên môi trên. Ngài gọi đó là mukhanimitta. Nó được giải thích rõ ràng trong Patisambhidamagga và Vibhanga, mukhanimitta là: phần phía trước cửa mũi. Ngoài ra, Đức Phật nói rằng đó phải là Uttarotthassa majjhimappadese. Uttara có nghĩa là ở trên; ottha là môi; và majjimappadese là phần giữa. Và trong bài kinh Mahasatipatthana, ngài nói, hãy đưa sự chú tâm của bạn vào đó, parimukham satim upatthapetva. Sati có nghĩa là nhận thức; parimukham có nghĩa là khu vực trên môi trên.

Đức Phật chỉ rất rõ ràng. Chúng ta không thể làm khác đi. Và khi bạn thực hành, bạn sẽ hiểu tại sao Đức Phật chọn khu vực nhỏ này. Đây là khu vực mà hơi thở đi vào đi ra. Hơi thở đi vào đi ra chạm vào khu vực cửa mũi và phía trên môi trên. Đó là lý do tại sao ngài muốn bạn giữ sự chú tâm của bạn ở đây. Đối với những người có mũi dài, hơi thở có thể chạm vào lối vào của cửa mũi. Đối với những người có mũi ngắn, nó thường chạm vào khu vực phía trên môi trên. Vì vậy, ngài đã chọn khu vực này – ở khu vực cửa mũi, mũi hoặc phần giữa của môi trên.

Đức Phật không muốn chúng ta tưởng tượng hơi thở vào hoặc hơi thở ra, bạn phải thực sự cảm nhận được nó. Khi bạn chú ý, bạn có thể cảm thấy cảm giác ở đâu đó trong khu vực này.

Đối với một thiền sinh mới, ngay cả khi bạn cảm thấy hơi thở bên trong lỗ mũi thì vẫn không sao cả. Nhưng cuối cùng bạn phải nhận thức được sự va chạm của hơi thở trong khu vực này. Tại sao? Bởi vì đối với samadhi, sự định tâm, citta ekaggata [giữ tâm an trụ tại một điểm] là rất quan trọng. Đối với một thiền sinh mới, quan sát khu vực tam giác lớn hơn ở xung quanh mũi. Nhưng sau một hoặc hai ngày, thiền sinh sinh được yêu cầu quan sát một khu vực nhỏ hơn. Nó trở nên rất rõ ràng, khi bạn tiếp tục tiến lên trên con đường do Đức Phật đưa ra, rằng khu vực tập trung phải càng nhỏ càng tốt.

Và hiển nhiên đối tượng của sự tập trung phải rất tinh tế. Đó là lý do tại sao khi tâm trí đi lang thang quá nhiều, bạn được phép hít một vài hơi thật mạnh, nhưng sau đó, bạn phải trở lại với hơi thở tự nhiên. Và khi tâm trí của bạn được tập trung, hơi thở sẽ trở nên nhẹ nhàng và mềm mại hơn, tinh tế, ngắn hơn và ngắn hơn nữa. Bạn sẽ không phải nỗ lực. Nó xảy ra một cách tự nhiên. Đôi khi hơi thở trở nên quá ngắn, rất tốt, giống như một sợi chỉ mỏng, cảm giác như thể ngay lập tức sau khi đi ra, nó quay lại vào lỗ mũi một lần nữa. Vì vậy, đối với một diện tích nhỏ hơn, sẽ dẫn đến sự tập trung rất tinh tế, và nếu tiếp tục không bị gián đoạn, tâm trí trở nên rất nhạy bén.

Đức Phật là sabbaññu – ngài biết mọi thứ rất rõ ràng. Có một trung tâm thần kinh quan trọng tại khu vực này. Khi tâm trí của bạn nhạy bén và bạn nhận thức được khu vực này, tâm trí của bạn trở nên nhạy cảm đến mức bạn bắt đầu cảm thấy một số cảm giác tại khu vực này. Mục đích của Anapana, mục đích của samadhi, là tạo nền tảng cho Vipassana. Vipassana không phải là Vipassana nếu bạn không cảm nhận được cảm giác.

Ngài đã dạy chúng ta một cách rất có hệ thống. Bắt đầu tại một khu vực nhỏ với hơi thở tự nhiên. Hơi thở sẽ trở nên tinh tế và tinh tế hơn; tâm trí sẽ trở nên sắc bén và sắc bén hơn. Khu vực này sẽ trở nên rất nhạy cảm và bạn sẽ bắt đầu cảm thấy nhạy bén. Ở khắp mọi nơi trên thế giới, mọi người đến các khóa học và thực hành kỹ thuật được đưa ra bởi Bậc giác ngộ, bắt đầu cảm thấy cảm giác ở khu vực này vào ngày thứ hai hoặc thứ ba. Đức Phật dạy kỹ thuật, con đường, rất hệ thống. Chúng tôi không muốn đi chệch khỏi những gì Đức Phật đã dạy.

Quay trở lại câu hỏi đầu tiên về lý do tại sao phải là với hơi thở tự nhiên – có những kỹ thuật khác đặc biệt là ở Ấn Độ nơi người ta điều khiển hơi thở, ví dụ, kỹ thuật của Pranayama. Người ta hít một hơi thật sâu và dừng lại một lúc; một lần thở ra và dừng lại một lúc. Chúng tôi không lên án các kỹ thuật khác. Chúng tôi hiểu rằng Pranayama tốt cho sức khỏe thể chất. Nhưng Đức Phật muốn chúng ta sử dụng nhận thức về hơi thở tự nhiên để đạt được bước tiếp theo của cảm giác. Hơi thở có kiểm soát này, Pranayama, không phù hợp vì đó là hơi thở nhân tạo.

Phật dạy chúng ta quan sát hơi thở tự nhiên vì nó đưa chúng ta đến giai đoạn mà chúng ta có thể thực hành Vipassana. Những người muốn thực hành Pranayama vì lý do sức khỏe, hãy để họ thực hành theo cách của họ. Đừng kết nối nó với Vipassana. Khi bạn thực hành Vipassana, hơi thở tự nhiên rất quan trọng, yathabhuta, vì nó là như vậy.

Trích từ phần Hỏi đáp với Thiền Sư S.N. Goenka về thiền Anapana, nguồn VRIDhamma.org. Quý vị nào muốn học phương pháp thiền này 1 cách đúng đắn và trọn vọn theo truyền thống Thiền Sư Goenka và Ngài U Ba Khin giảng dạy, xin vui lòng tham dự các khoá thiền. Link tìm hiểu và đăng ký tại đây: Dhamma.org